Historie volledig

VOORGESCHIEDENIS

Voordat op 24 april 1918 in Middelburg de Staatkundig Gereformeerde Partij werd opgericht, waren daarvoor aI acht kiesverenigingen gevormd, allemaal in Zeeland. De jaren daarna werden over het hele land veel plaatselijke kiesverenigingen opgericht. Het zou in Alblasserdam nog tot 8 oktober 1926 duren voor het tot oprichting van een kiesvereniging kwam. Bij de oprichting kreeg de kiesvereniging de naam "De Banier". Nu, meer dan 75 jaar later, bestaat de kiesvereniging nog steeds. Naar aanleiding van het memorabele feit van het 75 jarig bestaan, wilde het bestuur de geschiedenis van de kiesvereniging voor het nageslacht vastleggen. Dit bleek echter niet eenvoudig te zijn. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het archief van de SGP in beslag genomen. Ondanks intensief speurwerk is het vooroorlogse archief niet meer boven water gekomen. Daardoor was het niet mogelijk een volwaardig herdenkingsboek te schrijven. Daarom werd besloten de geschiedenis van het 75-jarig van de kiesvereniging zo nauwkeurig mogelijk vast te leggen in een jubileumuitgave. We hebben ons in deze uitgave zoveel mogelijk beperkt tot een zo uitgebreid mogelijke beschrijving van aspecten van de geschiedenis van de kiesvereniging. Slechts zijdelings komen aspecten van de geschiedenis van Alblasserdam zelf aan bod. Bij het 700-jarig bestaan van ons dorp is namelijk een prachtige uitgave verschenen "Serie 700 jaar Alblasserdam" waarin deze nauwkeurig beschreven is. Na een meer algemene terugblik wordt stilgestaan bij de oprichting van onze kiesvereniging en wordt de heer J. Vermeulen kort voor het voetlicht gehaald, vanwege zijn grote betekenis voor de opbouw van onze kiesvereniging. Vervolgens zullen verschillende aspecten van het bestuurlijke en politieke leven de aandacht krijgen. We hopen dat u deze uitgave met belangstelling zult lezen. Nog steeds gaat het erom De Banier van het onveranderlijke Woord van God ook in het plaatselijk politieke leven hoog te houden opdat de beginselen van dat Woord ook in de toekomst tot meerdere erkenning gebracht mogen worden. Een bijzonder woord van dank voor de totstandkoming van deze uitgave past bestuurslid E.B. Tronchet. Hij heeft de notulen van vergaderingen goed doorgenomen. Een samenvatting van al deze verslagen maakte het de schrijver van deze uitgave een stuk gemakkelijker. Ook een woord van dank voor de heer J. Somford. Als oud-gemeenteraadslid van de PvdA (en nu nog burgerlid van de PSA) heeft hij een grote belangstelling voor de politieke geschiedenis van ons dorp. Bij het vernemen van het naderend 75-jarig jubileum van de kiesvereniging heeft hij zich ingespannen om allerlei gegevens boven tafel te krijgen. We hebben daar een goed gebruik van kunnen maken.

NAAR DE OPRICHTING

Alblasserdam in de twintiger jaren; het zijn de jaren die uit zullen gaan lopen op de ontstellende, wereldomvattende economische crisis. De gevolgen van deze crisis, samen met de wijze waarop de vrede van Versailles na de Eerste Wereldoorlog tot stand kwam, zouden de voedingsbodem worden voor het ontstaan van de Tweede Wereldoorlog. Alblasserdam was in de jaren 20 een behoorlijk geïsoleerd dorp. De verbinding met Hendrik-Ido-Ambacht door middel van een brug was nog niet aanwezig en bij Papendrecht was nog geen oeververbinding met Dordrecht. Door middel van veerdiensten wist de bevolking de overkant te bereiken. De Alblasserwaard zelf was nauwelijks ontsloten. Langs de Noord was een bloeiende scheepsbouw aanwezig. Veel inwoners vonden hier hun werk; na de Tweede Wereldoorlog zou dit nog van veel groter belang worden. Verder vonden veel inwoners werk in de veeteelt en aanverwante bedrijven. Alblasserdam telde in die tijd ongeveer 6.500 inwoners. Voor de oprichting van de kiesvereniging van de SGP hadden verscheidene politieke groeperingen zich al georganiseerd. De voorloper van de Partij van de Arbeid, de SDAP had al verscheidene jaren vertegenwoordigers in de gemeenteraad, evenals de voorloper van de VVD: Gemeente Belangen. De CHU en de ARP waren in de raad de twee protestantse partijen. Toch konden ook in ons dorp niet alle protestanten zich vinden in de politieke en praktische stellingname van deze partijen. Met name de samenwerking met de rooms-katholieken werd op Bijbelse en historische gronden afgewezen, terwijl ook op het terrein van het vrouwenkiesrecht de wegen zich scheidden. Bovendien was het standpunt van vele vertegenwoordigers van de ARP en de CHU ten aanzien van verzekeren en vaccineren niet de mening van iedere protestant. De protestanten in Alblasserdam die moeite hadden met de wijze waarop ARP en CHU zich profileerden werden vooral gevonden in de leden van verschillende kerken: de Oud Gereformeerde Gemeente, de Gereformeerde Gemeente, de Gereformeerde Samenkomst en binnen de Nederlands Hervormde Kerk. Om de leden van deze kerken toch de gelegenheid te geven hun stem bij verkiezingen uit te kunnen brengen in overeenstemming met hun visie werd op 8 oktober 1926 door o.a. M. van Horssen, M. Vogel, J. van Veen en N. van Stek onze plaatselijke kiesvereniging opgericht. Dat pas 8 jaar na de oprichting van de landelijke SGP een plaatselijke afdeling ontstond, is verklaarbaar vanuit een berustende houding ten opzichte van politieke en maatschappelijke activiteiten door een belangrijk deel van de achterban. Ds. G.H. Kersten, de stuwende kracht achter de oprichting van de SGP en het bepalend gezicht van de partij tot aan de Tweede Wereldoorlog was het met deze lakse houding principieel oneens. Hij wilde billijken dat in ieders leven de vraag naar het persoonlijk heil in Jezus Christus centraal behoorde te staan, maar wilde hieruit absoluut niet de gevolgtrekking maken, dat dit tegelijk een mijden betekende van de maatschappelijke verantwoordelijkheid. In De Banier laat hij regelmatig een beslist geluid horen: "Zijt gij wars aan alle politiek? Het zij zo. Maar weet dan toch, welke heilige belangen aan de politieke strijd zijn verknocht. Het gaat om de christelijke grondslagen van ons volksleven: huwelijk, gezin, gezagsvraagstuk, godsdienst enz. Zouden we niet pal staan om te verdedigen de geestelijke erfenis onzer voorouders? Zouden we niet verdedigen, wat twaalf eeuwen Christendom ons nagelaten hebben" (22 juni 1.922). In hoeverre de door ds. Kersten gelaakte laksheid ook in ons dorp speelde of dat ook andere oorzaken een rol speelden in de vrij late oprichting van een plaatselijke kiesvereniging lijkt moeilijk te achterhalen. Echter, het komt er dus wel van. Het eigen archief van de vereniging meldt er weinig van, maar in De Banier van 4 november 1926 staat het bericht vermeld, dat in Alblasserdam een kiesvereniging is opgericht.

"Alblasserdam, 1 october 1926. Onder leiding van het Bestuur der afd. Dordrecht was heden, ten huize aan den Heer van Horssen een vergadering belegd, om te komen tot het oprichten eener kiesvereniging. Na de gebruikelijke opening door den voorzitter, werd het woord gegeven aan den spreker voor dezen avond, den Heer Hoeflaak aan Sliedrecht, die tot ons sprak naar aanleiding van Nehemia 3, vers 1, ons bepalende bij de aanleiding tot zijn bouwen, en het einde van zijn bouwen, hetwelk door den spreker op uitnemende wijze werd behandeld ook in verband met onze roeping op staatkundig terrein. Na afloop werd een kiesvereeniging opgericht met aanvankelijk twaalf leden. Het voorlopig bestuur bestaat uit de Heeren A. v. Stek, Kade C167, K. v. Horssen en J.v. Veen."

Door de zinsnede 'ook in verband met onze roeping op staatkundig terrein' lijkt het gerechtvaardigd aan te nemen dat ook in ons dorp sprake was van een lakse houding op politiek en maatschappelijk terrein. Daarom was het ook een bijzonder voorrecht voor onze kiesvereniging dat al vrij snel na de oprichting de heer J. Vermeulen voor lange tijd voorzitter werd. Hij nam in al die jaren een bijzondere plaats in de kiesvereniging in. Steeds wordt met veel waardering en grote achting over hem geschreven. Bijna 40 jaren - van1928 tot 1967 - hanteerde hij met de door hem van God geschonken gaven met vaste hand de voorzittershamer. Niet alleen op deze wijze heeft hij zich verdienstelijk gemaakt in ons dorp. Door zijn raadslidmaatschap van 1931 tot 1966 probeerde hij de politieke roeping ook praktisch gestalte te geven. Op 27 februari 1970 overleed de heer J. Vermeulen op de hoge leeftijd van 88 jaar. In de notulen van de ledenvergadering van 13 maart 1970 lezen we "De voorzitter begint zijn openingswoord met op te merken, dat deze avond in het teken van rouw staat i.v.m. het overlijden van de geachte ere-voorzitter, de heer Vermeulen, die op velerlei terrein getracht heeft de op Gods Woord gegronde beginselen zoveel mogelijk uit te dragen en tot meerdere erkenning te brengen. In zijn zeer arbeidzaam leven zijn strijd, vijandschap en verachting vaak zijn deel geweest, hetgeen o.a. duidelijk bleek bij de invoering van de zondagssport, waartegen hij zich krachtig had verzet. De voorzitter besluit zijn openingswoord met het 21ste vers aan Job 1, waarin duidelijk tot uitdrukking komt: Gode alleen de eer." Het overlijden van Vermeulen was aanleiding voor de toenmalige partijvoorzitter, ds. H.G. Abma een 'In Memoriam' te schrijven waarin hij ondermeer schreef:

"Als S.G.P. zijn we veel aan hem verschuldigd. Ongeveer tien jaar maakte de overledene deel uit van het Hoofdbestuur. Zijn wijze, weloverwogen en op overtuiging gegronde adviezen golden in ons midden. In bestuursfuncties, veelal als voorzitter, maakte hij deel uit van Provinciale Vereniging, Statenkring en Kiesvereniging. Als lid van de gemeenteraad werd hij bijna gestenigd, omdat zijn verbitterde tegenstanders in hem de hoofdpersoon zagen van het overheidsoptreden, dat de voetbalsport op zondag verbood. Het was voor hem meerdere rijkdom."

Verder lezen over de historie van Kiesvereniging 'De Banier'? Klik dan op onderstaande afbeelding om de volledige Jubileumuitgave 'Verheft de Banier' - 75 jaar SGP-kiesvereniging De Banier Alblasserdam te openen>>