Alblasserdamse raad kondigt moties en amendementen aan bij begroting: ‘Wat voor dorp willen we zijn?’

Alblasserdam – Een streep zetten door uitgaven aan onder meer Landvast, ParticiPand, sportverenigingen en grote evenementen. En door de activiteiten van Jeugd-Punt. Niet alle fracties gaan daar zonder slag of stoot in mee, bleek donderdag 5 november tijdens een gecombineerde commissievergadering over de programmabegroting 2027.

Kwetsbare groepen

Fransen: “U trekt het preventieve vangnet onder onze jongeren vandaan. Het gaat om kwetsbare groepen. Ze zeggen: dit is de enige plek waar ik mezelf kan zijn.” Als u het jongerenwerk weghaalt, duwt u kwetsbare jongeren vaak terug in hun isolement. Wat nu een besparing lijkt, kost u als gemeente en de samenleving later vaak de hoofdprijs.” 

Vervelende opgave

VVD’er Herman Verwei reageerde: “Jullie meerwaarde staat niet ter discussie. Maar we hebben een enorme vervelende opgave. Ik snap dat u zegt: hier liever niet. Maar waar dan wel? De impact van de keuzes die voorliggen is gigantisch. De kaasschaafmethode is niet langer een optie, daarvoor is de opgave te groot.”

Andere prio

Verweij vindt dat het college de kaders die de raad meegaf goed in het oog heeft gehouden. Hij wees erop dat Alblasserdam een hoog voorzieningenniveau heeft. “Als het gaat over sport, cultuur en recreatie geven we meer uit dan vergelijkbare gemeenten. Dan moet je daar ook keuzes durven maken.” Over het schrappen van ParticiPand zei hij: “Er is raadsbreed prio gegeven aan andere voorzieningen, zoals het zwembad en de kinderboerderij.”

Bezuinigen

De VVD kiest voor een combinatie van bezuinigen in eigen huis, afstoten maatschappelijk vastgoed, hogere lasten en kostenbesparingen op alle domeinen. “Dat is nodig om ons dorp financieel gezond te krijgen.”

Ozb-verhoging

Eric Boersma (SGP) vertelde dat zijn partij zich ‘in grote lijnen’ kan vinden in de begroting. “Positief is dat woningbouw en veiligheid prioriteit blijven. De kostendekkendheid van tarieven vinden we een goed uitgangspunt. Maar de ozb-verhoging is 700.000 euro. Dat vinden wij fors. Dit raakt ook de ondernemers. Wat we missen: fundamentele heroverweging van de investeringsagenda en de kapitaallasten. Hoe en wanneer pakt college dat op?”

Amendement Landvast

Over Landvast en Sportpark Souburgh wil de SGP een amendement indienen. En: “Afstoting van ParticiPand, daar staat onze partij voor. We bereiden een motie voor om het college op te dragen om al het gemeentelijke vastgoed en de opgave die we hebben voor huisvesting in samenhang en doelmatig te bezien. Het is ook van belang dat de raad tijdig wordt betrokken wanneer in het geding komen: de dorpshuisfunctie van Landvast, sportpark Souburgh als voorziening en de paardenmarkt en het Havenfestival.”

ParticiPand: raadvoorwaarde

Het baart Erno Hartsuiker (CDA) zorgen dat niet goed te overzien is wat de maatschappelijke en financiële impact zal zijn van de door het college voorgestelde maatregelen. Ook zei hij: “Passende alternatieve huisvesting is voor ons randvoorwaardelijk voordat ParticiPand ter discussie komt te staan.”

Niet alleen cijfers

Ook zei Hartsuiker: “We moeten bereid zijn om opnieuw naar gemaakte keuzes te kijken, om te voorkomen dat we onbedoeld verliezen wat voor dit dorp telt. Als maatregelen anders uitpakken dan voorzien, als je bijvoorbeeld ziet dat meerdere verenigingen omvallen. Het gaat niet alleen om de cijfers, maar ook over: wat voor dorp willen we zijn? We gaan mogelijk een amendement indienen dat er maximale energie moet komen om vervangende huisvestiging te vinden voor partijen in ParticiPand.”

Onvoldoende uitgewerkt

Ook Jako Sterrenburg (CU) vindt dat er nog veel onduidelijk is. “Keuzes moeten zorgvuldig en transparant worden gemaakt. De indruk wordt gewekt dat er geen alternatief is. Wat ons zorgen baart: veel van de voorgestelde maatregelen zijn onvoldoende uitgewerkt. De maatschappelijke gevolgen zijn vaak nog onduidelijk. Het is onverantwoord om daar al een oordeel over te geven. Verenigingen weten niet wat tarieven worden, vrijwilligers weten niet of voorzieningen over enkele jaren nog bestaan. Je kunt keuzes niet maken zonder helder te hebben wat de gevolgen zijn.”

Niet betrouwbaar

Verenigingen werden laat geïnformeerd over de voorgenomen bezuinigingen, merkte Sterrenburg. “Ze zijn onvoldoende meegenomen in het proces.” Over het sluiten van ParticiPand is hij kritisch. “Van investeren naar afstoten in 7 maanden. Er werd gesproken over de toekomst van het gebouw. Vrijwilligers hebben vele uren arbeid geleverd. Hoe leg je uit dat investeringen die enkele maanden geleden nog werden aangemoedigd nu worden afgeschreven? Hoe leg je ondernemers uit dat hun sponsoring bijdroeg aan iets wat nu ter discussie staat? Het versterkt het beeld van een overheid die niet betrouwbaar is.”

‘U moet zich schamen’

De woorden van Sterrenburg wekten ergernis bij Verweij. “Volgens mij heeft u de wethouder voorwaarden horen verbinden aan het voortbestaan van ParticiPand. Voorwaarde was dat er een getekende samenwerkingsovereenkomst moet liggen. U moet zich schamen als u het hebt over kiezersbedrog.” Sterrenburg: “Er is gezegd: we komen niet terug op ParticiPand.”

Veranderde omstandigheden

Boersma kwam tussenbeide: “Ik denk dat de heer Sterrenburg het correct heeft opgevat dat we tijdens coalitieonderhandelingen hebben gezegd: wij gaan niet terugploegen op eerder genomen raadsbesluiten. VVD en SGP waren tegen handhaven van ParticiPand, maar in coalitieonderhandelingen is gezegd: dat is een democratisch raadsbesluit, daar gaan we niet op terugkomen. Maar dat betekent niet dat je geen oog hebt voor veranderde omstandigheden. We werden begin september geconfronteerd met een enorm tekort op de gemeentebegroting. Dan staat ook ParticiPand ter discussie. Dat heeft niets met bedrog te maken, maar je moet naar bevind van zaken handelen.”

Alternatieven

Sterrenburg vervolgde: “We hebben een amendement voorbereid, dat gaat over alternatieven. Dat zullen we dinsdag 10 november tijdens de raadsvergadering voorstellen.”

Zekerheid bieden?

Verweij vroeg door: “U zei dat u grote vraagtekens hebt bij de grote onzekerheid voor verenigingen en partners. Hoe gaat u hen wel zekerheid bieden?” De CU’er vond dat hij werd overvraagd. “Ik heb een controlerende taak. Ik verwacht dat er reactie van het college komt. Je kunt niet wachten tot 2029 met duidelijkheid geven voor verenigingen. Dat kun je niet maken.”

‘Ik mis participatie’

Pro liet bij monde van René Zonnebeld weten: “Preventie krijgt te weinig aandacht. Bezuinigen op Jeugd-Punt leidt tot hogere zorgkosten. We zien voorzieningen als ParticiPand als essentieel voor samenhang. Ik begrijp de frustratie en het onbegrip. Ik mis de participatie; inwoners en maatschappelijke partners zijn onvoldoende bij het proces betrokken. Zij tonen veel veerkracht, ondanks dat ze zich niet gehoord voelen. Dat moeten we koesteren.”

Kracht van inwoners

Ook Pro vindt dat de effecten van de bezuinigingen nog onvoldoende duidelijk zijn. “Die zijn onvoldoende onderzocht en oplossingen ontbreken”, aldus Zonnebeld. “Dinsdag willen we met een gezamenlijk amendement alternatieven aandragen. Het roer moet om: we worden steeds geconfronteerd met hoge kosten uit het sociaal domein. De vraag naar ondersteuning zal alleen maar toenemen omdat dit dorp vergrijst. De motie komt neer op: meer gebruik maken van mantelzorgers, verengingen en eigen kracht van inwoners.”

Rederij en Brughuis

Boersma vroeg Zonnebeld: “Er komt een motie over alternatieve bezuinigingen. Kunt u enig inzicht geven in die alternatieven?” Zonnebeld: “Die hebben we vorige week al gedeeld. We moeten het nog verder uitwerken. Het gaat over de inzet van vastgoed, gebruik maken van andere ruimtes. De Rederij, ParticiPand, het Brughuis.” Verweij: “Als ParticiPand behouden moet blijven. moet er ergens anders iets omvallen. Klopt het dat u voorstelt: ParticiPand behouden door het Brughuis af te stoten?” Zonnebeld: “We moeten nog even puntjes op de i zetten, samen met de ambtelijke organisatie. We kijken naar het optimaal benutten van ruimtes die het dorp te bieden heeft.”

Motie D66

Ook D66 kondigde een motie aan. Jacco Schook: “We zijn voornemens dinsdag een motie in te dienen waarin we het college oproepen om de kracht van de samenleving echt te gaan gebruiken. Kom uit het gemeentehuis en zoek je partners op.”

Verhuiskosten

Verder zei Schook: “We hebben bij de perspectiefnota gevraagd om de gevolgen van de voorgestelde maatregelen op voorhand in kaart te brengen. Gezien de keuze die het college voorstelt met betrekking tot ParticiPand, moet er andere huisvesting komen voor het Odensehuis, Helpende Handen, de Voedselbank en Vluchtelingenwerk. Welke verhuiskosten zijn daarmee gemoeid? Gaat herhuisvesting niet meer kosten dan de 180.000 euro die ermee beoogd wordt te bezuinigen?”

Ander idee D66

D66 heeft een ander idee. “We zien meer in het onderbrengen van het Brughuis in de Rederij”, aldus Schook. “Als besparingsoptie. Dit in combinatie met het verder bekijken van functies en ruimten in de Rederij en Landvast. Daarnaast heeft die locatie veel meer potentie voor eventuele verkoop en woningbouw.”

Besparen door verhuizen

Verweij vroeg zich af of Schook weet ‘wat geinvesteerd is om de oude bibliotheek tot het Brughuis te maken?’ Maar dat vindt D66 niet het belangrijkst. “Op het moment dat je gaat verhuizen, bespaar je 150.000 euro per jaar. Dat is voor ons het belangrijkste argument.”

Dorpshuisfunctie Landvast

Over Landvast zei Schook: “We vinden de dorpshuisfunctie belangrijk. Maar het voorstel van het college past daar niet bij. Waarom zouden andere organisaties buiten de boot vallen? We hebben er niet veel vertrouwen in of een commerciële aanpak haalbaar is. We menen dat een andere blik op De Rederij en Landvast in samenhang wel kansen biedt.”

Behoud Jeugd-Punt

D66 pleit voor behoud van Jeugd-Punt. Schook: “Jeugd-Punt ziet meer dan 70 jongeren per week. Straatcoaches zijn misschien meer voor probleemjongeren en niet voor jongeren met problemen. Effecten van het werk zie je ook terug binnen families en scholen. We zijn voornemens om een amendement in te dienen, met steun van in ieder geval Pro en CU, om ParticiPand, Landvast en Jongerenwerk te behouden.”

Straatcoaches

Wethouder Arjan Kosten erkende dat met het schrappen van Jeugd-Punt ‘voor een deel inbreuk wordt gedaan op preventie en vroegsignalering’. “Maar daar hebben we ook andere manieren voor. Zou je ook anders kunnen kiezen als het gaat over preventie en repressie. Ja, dat kan. Maar het college dacht dat u raadsbreed zou kiezen voor invulling van het thema veiligheid. Daar horen straatcoaches bij.”

Balans

Verweij reageerde: “Volgens mij gaat het over de balans. Waar meet je het aan af?” Boersma: “Aan de investeringen. Effecten zijn misschien pas over jaren duidelijk, dat is lastig meetbaar. Ik zie het in de balans van: waar geven we ons geld aan uit?”

Subsidie evenementen

De bezuingingen houden ook in dat de subsidie voor grote evenementen als de Sint Jacobus Paardenmarkt en het Havenfestival fors teruggaat, van 214.612 naar 100.000 euro. De organisatoren krijgen straks een rekening op basis van ‘werkelijk gemaakte kosten’. Wethouder Kosten beloofde de raad: “We komen zeker bij u terug als voorzieningen in gevaar komen, zoals de paardenmarkt en het Havenfestival.”

Overeenkomst ParticiPand

Wethouder Freek de Gier gaf tenslotte helderheid over het al dan niet gereed zijn van een samenwerkingsovereenkomst met de coöperatie in ParticiPand. “Daar is men ver mee gevorderd, maar gezien de situatie en de mogelijke heroverweging hebben we gezegd: we zetten het on hold, tot na 10 november.”