Bijdrage algemene beschouwingen

Algemene Beschouwingen SGP Alblasserdam 2026

Algemeen

Het overdrachtsdocument Zelfbewust Alblasserdam laat zien dat bestuurlijke ambities, maatschappelijke opgaven en wettelijke taken niet langer in balans zijn met onze bestuurskracht, uitvoeringscapaciteit en financiële mogelijkheden. Daarom gaat het vanavond niet alleen over de begroting 2027-2030, maar vooral over de keuzes die nodig zijn om Alblasserdam ook op de lange termijn vitaal, financieel gezond en bestuurlijk krachtig te houden.

De SGP wil de ambities van onze gemeente weer in evenwicht brengen met de beschikbare bestuurskracht en financiële middelen. Dat vraagt om heldere prioriteiten, bestuurlijke regie en de moed om keuzes te maken. Niet alles kan en niet alles hoeft. Een sterke samenleving vraagt om een overheid die haar kerntaken betrouwbaar uitvoert: veiligheid, goede dienstverlening, zorg voor kwetsbare inwoners, voldoende woningen, een goed onderhouden openbare ruimte en gezonde gemeentefinanciën. Juist een sobere en doelmatige overheid geeft ruimte aan de kracht van gezinnen, verenigingen, kerken, vrijwilligers en ondernemers.

Vanuit die overtuiging vragen wij het college een plan van aanpak op te stellen voor het traject Toekomstbestendig Alblasserdam. Betrek raad, inwoners en maatschappelijke partners hierbij en leg uiterlijk medio 2028 een voorstel over de bestuurlijke toekomst aan de raad voor. Voor de SGP blijft zelfstandigheid het uitgangspunt, maar wij sluiten geen enkel bestuurlijk scenario op voorhand uit. Onze insteek is een sober, veilig, zelfredzaam, groen en ondernemend dijkdorp, met hechte geloofsgemeenschappen en sterke onderlinge betrokkenheid.

Voor de begroting 2027 en de jaren daarna zijn duidelijke keuzes nodig. Vanavond geven wij verdere richting aan de hoofdlijnen uit coalitieakkoord. Dit willen wij namens de coalitiefracties SGP, VVD en CDA het college aanbieden via een motie ‘Toekomstbestendig Alblasserdam’. Mijn fractie geeft het college daarbij 13 specifieke kaders mee. Vooraf, echter, drie algemene opmerkingen:

1. Het gesprek over de toekomt van Alblasserdam moet nog plaatsvinden. Probeer daarom voorzieningen die de brede samenleving dienen vooralsnog te ontzien. Naar aanleiding van de inspraak noemen wij in het bijzonder de bibliotheek en de kinderboerderij.
2. Bij de begroting 2026 zijn maatregelen vastgesteld die inmiddels niet haalbaar blijken. Dat vinden wij onwenselijk. Neem daarom alleen uitvoerbare maatregelen op waarvoor het college ook de verantwoordelijkheid neemt.
3. Voor kleinere bezuinigingsmaatregelen die niet direct konden worden uitgevoerd, blijft het uitgangspunt onverkort gelden: zij worden alsnog gerealiseerd zodra dat mogelijk is.

Richtinggevende kaders voor de Begroting 2027

Woningbouw

Geef woningbouw de hoogste ruimtelijke prioriteit. Neem belemmeringen weg zodat geplande woningen daadwerkelijk worden gerealiseerd. Versnel de planvorming voor de oude brandweerkazerne en het Postduifgebouw. Pak het onderzoek naar Vinkenwaard Noord en de verplaatsing van zware milieubedrijven naar het Nedstaalterrein voortvarend op.

Alblasserdam telt veel kerken, terwijl de behoefte aan kerkruimte verandert. Laat daarom een medewerker Ruimtelijke Ordening aansluiten bij het reguliere overleg met de kerkbesturen. Benut de maatschappelijke betekenis van kerken voor sociale samenhang en weerbaarheid.

Sluitende begroting

Zorg voor een structureel sluitende begroting. De noodzakelijke ingrepen zullen voelbaar zijn. Trek de pleister niet langzaam los, maar neem in 2027 en 2028 voortvarend de benodigde financiële maatregelen. Zo kan in de tweede helft van deze bestuursperiode mogelijk ruimte ontstaan om de ambities uit het coalitieakkoord te realiseren.

Inzet eigen vermogen

Voor de uitvoering van transitiemaatregelen en de ingroei naar een structureel sluitende begroting kan in 2027 en 2028, als uiterste middel, een beroep worden gedaan op het eigen vermogen. Zo maken we een zorgvuldige overgang naar een structureel gezonde financiële positie mogelijk.

Kostendekkende tarieven

Hanteer kostendekkende tarieven voor alle gemeentelijke producten, inclusief bouwleges. Onderzoek daarnaast of kleinere woningaanpassingen vergunningsvrij kunnen worden gemaakt. Dat bespaart ambtelijke capaciteit en verbetert de dienstverlening aan inwoners.

ENECO gelden

De raad heeft afgesproken de ENECO-gelden duurzaam in te zetten voor investeringen met een blijvend maatschappelijk effect. Wat de SGP betreft kunnen deze middelen daarom ook worden gebruikt voor dekking van kapitaallasten van maatschappelijk vastgoed, zoals scholen en sporthal/zwembad Blokweer.

IFLO-benchmarkgemeenten

Wij willen de IFLO-benchmark van vergelijkbare gemeenten als objectief afwegingskader gebruiken. Daaruit blijkt dat Alblasserdam relatief veel uitgeeft aan sport, cultuur en recreatie, het sociaal domein en veiligheid. Veiligheid is voor de SGP een kerntaak waarop niet wordt bezuinigd. Op de overige beleidsterreinen willen wij de uitgaven terug te brengen naar het gemiddelde van de benchmarkgemeenten.

Sport, cultuur en recreatie

Alblasserdam geeft jaarlijks circa 800k€ meer uit aan sport, cultuur en recreatie dan vergelijkbare gemeenten. Een substantieel deel van de bezuinigingsopgave ligt daarom op dit terrein. Wij willen sporthal/zwembad Blokweer behouden, maar zien het beëindigen van het gemeentelijk beheer en onderhoud van sportvoorzieningen en het afstoten van Landvast als serieuze opties. Omdat wij oog hebben voor de dorpshuisfunctie van Landvast willen wij een nieuwe businesscase waarin de scenario’s behoud, verzelfstandiging en afstoten, met behoud van maatschappelijke functies, worden onderzocht en aan de raad voorgelegd.

Efficiënt inzet maatschappelijk vastgoed

In het verlengde hiervan vragen wij het gebruik van het gemeentelijk vastgoed opnieuw te beoordelen, met name Rederij, Brughuis, Participand en Landvast. Onderzoek hoe deze panden efficiënter kunnen worden ingezet voor maatschappelijke functies en betrek daarbij ook Maasplein. De Rederij, die op vrijdag gesloten is, laat zien dat de benutting niet altijd optimaal is. Breng in beeld welke panden kunnen worden afgestoten, eventueel met terughuur van de benodigde ruimte.

WMO uitgaven

Onderzoek waarom Alblasserdam voor WMO-huishoudelijke hulp, -begeleiding en -dagbesteding circa € 1,8 miljoen meer uitgeeft dan benchmarkgemeenten. Betrek daarbij ook de rolverdeling tussen het Brughuis en de regionale uitvoering. De SGP pleit voor een sobere en doelmatige uitvoering; pas zo nodig de gemeentelijke verordeningen aan.

Een groot deel van de begroting wordt bepaald door de GR Sociaal. Juist daar moet onze bestuurlijke invloed maximaal zijn. Dat vraagt om meer regie in plaats van steeds te reageren op ontwikkelingen. Wat heeft het college van de raad nodig om de positie van Alblasserdam te versterken?

Wij onderschrijven de ambitie uit het coalitieakkoord dat een gezonde samenleving begint bij vitale inwoners en stabiele gezinnen. Investeren in het relatieloket versterkt gezinnen, voorkomt maatschappelijke problemen en kan helpen de zorgkosten te verlagen.

OZB verhoging

Beschouw een aanvullende OZB-verhoging voor woningen als sluitstuk van de begrotingsafweging. Denk aan het gemiddelde van de benchmarkgemeenten als richtlijn. Verhoog de OZB voor niet-woningen niet. Houd de woonlasten beheersbaar door een recycletarief voor restafval in te voeren. Alblasserdam behoort tot de vijf duurste gemeenten voor afvalverwerking; dat moet terug naar het gemiddelde.

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs

Investeren in onderwijs is investeren in de toekomst. Stel daarom het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs op de eerst haalbare termijn vast en voer het volgens een realistische uitvoeringsagenda uit. De SGP steunt de concentratie van IKC 't Nokkenwiel op het Boerenpad, mits financieel haalbaar. Bespreek met Woonkracht10 een nieuwe maatschappelijke invulling voor Maasplein.

Formatie

De toename en complexiteit van rijks- en gemeentelijke taken leggen druk op de organisatie. Uitbreiding van de formatie is voor de SGP mogelijk als de relatie met wettelijke taken, bestuurlijke ambities en de benodigde uitvoeringscapaciteit expliciet wordt onderbouwd.

Inzicht in kerntaken vs. andere uitgaven

De SGP staat voor een kleine overheid die zich richt op haar kerntaken. Maak bij de begroting daarom expliciet welke activiteiten de gemeente beëindigt, afbouwt of overdraagt aan de samenleving, zodat mensen en middelen beschikbaar blijven voor de taken die echt bij de gemeente horen.

Slot

Keuzes maken vraagt om bestuurlijke moed: de moed om prioriteiten te stellen, duidelijke besluiten te nemen en eerlijk uit te leggen waarom die nodig zijn. Alleen zo behouden wij het vertrouwen van onze inwoners. Daarbij past de belijdenis uit Psalm 127: Zo de HEERE het huis niet bouwt, tevergeefs arbeiden deszelfs bouwlieden daaraan; zo de HEERE de stad niet bewaart, tevergeefs waakt de wachter. Vanuit die overtuiging wensen wij de raad, het college en de ambtelijke organisatie wijsheid en bovenal Gods zegen toe bij de uitdagende opgave die voorligt.