Inbreng raads vergadering en commissie vergadering begroting 2026

Inbreng commissie debat 

Allereerst wil ik onze grote waardering uitspreken voor het college en de ambtelijke organisatie. In uitzonderlijk korte tijd is enorm veel werk verzet. Daarbij zijn keuzes gemaakt die ook de eigen organisatie pijnlijk raakt. Dat verdient erkenning.

1. Wat eraan voorafging

1. In ons verkiezingsprogramma zetten wij in op een toekomstbestendig Alblasserdam, met behoud van onze christelijke identiteit, gemeenschapszin en belangrijke voorzieningen. Prioriteiten zijn woningbouw, zorg, veiligheid, betrouwbaar bestuur en gezonde gemeentefinanciën.
2. Het onderzoek Zelfbewust Alblasserdam constateerde een disbalans tussen gemeentelijke ambities en de beschikbare bestuurskracht, uitvoeringskracht en financiële middelen.
3. Een aanvullende financiële analyse wees op hoge investerings- en kapitaallasten, relatief hoge uitgaven aan sport, cultuur en recreatie en moeilijk beheersbare uitgaven in het sociaal domein, dat ongeveer de helft van de begroting beslaat.
4. Tegen deze achtergrond hebben wij het coalitieakkoord ‘Bouwen aan morgen, behouden wat telt’ ondertekend. De kern daarvan is verantwoordelijkheid nemen: blijven investeren in de toekomst van Alblasserdam, en noodzakelijke financiële keuzes durven maken. De op 14 juli aangenomen motie geeft daarbij verdere richting.

 2. De financiële werkelijkheid

Tijdens de raadsbijeenkomst van 4 september werd de ernst van de situatie duidelijk. Zelfs bij sobere uitvoering van wettelijke taken resteert slechts € 2-2,5 miljoen voor niet-wettelijke taken, terwijl de huidige uitgaven een veelvoud bedragen. Niets doen is geen optie. Daarmee zetten we onze financiële zelfstandigheid en beleidsvrijheid op het spel.

De SGP stelde € 3,4 miljoen aan bezuinigingen voor, gericht op doelmatiger werken, minder investeringen, efficiënter vastgoedbeheer en beheersing van het sociaal domein. Ook maatschappelijke voorzieningen moeten bijdragen, maar voorzieningen voor de brede samenleving willen we behouden. Lastenverhoging is een sluitstuk.

3. Onze beoordeling van de begroting

Wij kunnen ons in grote lijnen vinden in de voorgestelde begroting. Positief is dat woningbouw en veiligheid prioriteit blijven. Het streven naar gezonde gemeentefinanciën is voor ons een kwestie van goed rentmeesterschap.

Kostendekkende tarieven zijn een goed uitgangspunt, maar mogen kleinschalige activiteiten voor goede doelen niet onnodig belemmeren.

De OZB-verhoging van € 700.000 vinden wij fors. Deze raakt ook ondernemers, terwijl lastenverhoging voor ons een sluitstuk was. Positief is dat het armoedebeleid wordt ontzien en dat voorzieningen als het zwembad en de kinderboerderij behouden blijven.

Ook de ambtelijke organisatie levert fors in. Soberder uitvoering van wettelijke taken en een aanvullende taakstelling zijn ingrijpend voor de toch al kleine organisatie.

Wij missen een fundamentele heroverweging van de investeringsportefeuille en kapitaallasten, die sterk bijdragen aan onze financiële kwetsbaarheid. Hoe en wanneer pakt het college dit op?

Voor de korte termijn onderzoeken wij of investeringen vanaf 2029 kunnen worden uitgesteld of geschrapt om ruimte te creëren voor Landvast en Sportpark Souburgh. Mocht dit lukken, dan dienen wij met onze coalitiepartners hierover een amendement in.

Ten slotte vragen wij het college om het Integraal Huisvestingsplan onderwijs voortvarend op te pakken. Vier schoolontwikkelingen in 2029 en 2030 lijken ons financieel en organisatorisch niet haalbaar. Schoolbesturen verdienen een haalbare planning en duidelijk perspectief. Graag een reactie van het college.

4. De reacties uit het dorp

De maatregelen doen pijn. Ze raken voorzieningen, vrijwilligers, vrijwilligersbesturen en maatschappelijke functies die voor veel Alblasserdammers belangrijk zijn. Dat verklaart de emoties tijdens de openbare bijeenkomst van vorige week.

Een terugkerend punt is de communicatie. Voor verschillende organisaties kwamen maatregelen onverwacht, soms ondanks eerdere afspraken. Ook bestaat onduidelijkheid over het tijdpad en de gevolgen.

Wij hebben begrip voor de uitzonderlijke tijdsdruk waaronder het college heeft gewerkt. Bovendien is in 2025 al uitgebreid overleg gevoerd met maatschappelijke partners. Toch moeten we constateren dat de communicatie op onderdelen tekort is geschoten. Herkent het college deze signalen en hoe wil het de communicatie verbeteren en het vertrouwen waar nodig herstellen?

5. De uitvoering en de rol van de raad

De vaststelling van deze begroting is het beging van een intensief proces van uitvoering, overleg en het zoeken naar werkbare oplossingen.

Wij zien - ik verwijs ook naar de brieven die wij gekregen hebben - bij maatschappelijke organisaties bereidheid om mee te denken. Wij verwachten dat het college in nauwe samenwerking met deze organisaties zoekt naar creatieve oplossingen om de noodzakelijke besparingen te realiseren. Daarbij moet duidelijk zijn welke financiële opgave organisaties in 2027 en 2028 krijgen, welke ruimte er is voor alternatieven en wanneer besluiten worden genomen. Hoe richt het college dit proces in en wanneer wordt de raad geïnformeerd?

Afstoting van het ParticiPand vraagt om passende huisvesting voor het Odensehuis, Helpende Handen en de Voedselbank. Met onze coalitiepartners dienen wij een motie in voor een samenhangende en doelmatige benutting van gemeentelijk vastgoed.

Ook vinden wij het van belang dat de raad tijdig wordt betrokken wanneer de volgende vier kenmerkende voorzieningen of aciviteiten in gevaar komen: dorpshuisfunctie Landvast, sportpark Souburgh als voorziening, de Paardenmarkt en het Havenfestival. De raad moet dan in positie worden gebracht om een expliciete keuze te maken, overigens met behoud van de financiële doelstellingen. Wij komen samen met onze coalitiepartners met een motie op dit punt.

Tot slot willen wij aandacht vragen voor het traject Toekomstbestendig Alblasserdam. De huidige begroting vraagt om ingrijpende keuzes, maar daarmee is de vraag naar de bestuurlijke toekomst van onze gemeente nog niet beantwoord. Hoe gaat het college dit traject vormgeven?

 Inbreng raadsvergadering 

Bouwen aan morgen, behouden wat telt

Vandaag bespreken we de eerste begroting van deze raadsperiode. Daarin maken we belangrijke keuzes voor de toekomst van Alblasserdam. Als grootste coalitiepartij voelt de SGP een bijzondere verantwoordelijkheid voor de koers die met deze begroting wordt ingezet. Daarbij laten wij ons leiden door het motto van ons coalitieakkoord: Bouwen aan morgen, behouden wat telt. Maar wat willen we precies behouden? Wat vraagt dat van ons? En wat zijn we bereid daarvoor te veranderen?

Bij deze vragen wil ik vanuit drie gedachten stilstaan.

1. Niet alles wat telt, kun je tellen

In Psalm 90 bidt Mozes: ‘Leer ons alzo onze dagen tellen, dat wij een wijs hart bekomen.’ Het tellen van onze dagen verwijst hier naar de vergankelijkheid van het leven. Onze dagen zijn geteld. Tegenover de eeuwigheid en heiligheid van God staat de mens met zijn korte leven, zijn zonden en tekortkomingen. Daarom bidt Mozes om een wijs hart. Bijbelse wijsheid begint bij het besef van onze eigen zondigheid en Gods heiligheid, en bij de noodzaak om verzoening met God te zoeken door het verlossingswerk van Jezus Christus. Die spiegel houd ik mijzelf en ons allen voor.

Van het tellen van onze dagen naar het tellen van onze euro's is een grote stap. Toch gaat het ook vandaag om wat werkelijk telt: niet alleen geld, maar ook gemeenschapszin, omzien naar elkaar, vrijwilligerswerk en tradities. Kortom, wat voor dorp willen we zijn, nu en in de toekomst? Deze begroting vormt een eerste stap in het beantwoorden van die vraag.

2. Behouden wat telt, vraagt om goed rentmeesterschap

Over de financiële situatie van Alblasserdam hebben we in de commissievergadering uitvoerig gesproken. Niet alles wat wenselijk is, kan de gemeente bekostigen. Zorgvuldig omgaan met gemeenschapsgeld is voor de SGP een kwestie van goed rentmeesterschap. Daarom onderschrijven wij de nadruk die deze begroting legt op gemeentelijke kerntaken, zoals woningbouw, veiligheid en betaalbare ondersteuning van kwetsbare inwoners. Om die ook in de toekomst te kunnen blijven uitvoeren, is financieel herstel noodzakelijk. De SGP staat dan ook achter de koers van deze begroting, gericht op een structureel sluitend resultaat vanaf 2029.

Het sociale domein beslaat een groot deel van onze begroting. Bezuinigingen zijn daarom onvermijdelijk, ook in het lokale voorveld. Daarbij is onzeker in hoeverre investeringen in preventie op termijn besparingen opleveren. Dat maakt de afweging waar te bezuinigen extra lastig. We beseffen dat de gekozen maatregelen professionals en de samenleving raken. We vertrouwen op de veerkracht van de samenleving, maar zien ook risico's, mede door onze beperkte grip op de uitgaven binnen de gemeenschappelijke regelingen. Hoe denkt het college deze te beheersen?

Onze instemming met de begroting betekent overigens niet dat alle voorgestelde investeringen wat ons betreft definitief vastliggen. De gemeentelijke investeringsportefeuille en de daarmee samenhangende kapitaallasten zijn aanzienlijk. Daarom dienen wij (met VVD/CDA) een amendement in om investeringen te faseren, waarmee financiële ruimte wordt gecreëerd voor toekomstige afwegingen. Daarnaast vragen wij met een motie over de rioolvoorziening en het Duurzaam Meerjaren Onderhoudsplan te onderzoeken of vanaf 2030 aanvullende financiële ruimte kan worden gevonden. De route Zelfbewust Alblasserdam moet verder richting geven aan fundamentele keuzes die nodig zijn om onze gemeente ook na 2030 financieel en bestuurlijk gezond te houden.

Daarbij mogen we de uitvoerbaarheid niet uit het oog verliezen. Ook van onze ambtelijke organisatie worden forse offers gevraagd. Tegelijkertijd verwachten we dat zij ingrijpende veranderingen doorvoert. Dat vraagt om realistische prioriteiten en voldoende uitvoeringskracht. Hoe waarborgt het college dat?

3. Om te behouden wat telt, moeten we bereid zijn te veranderen

Behouden wat telt betekent niet dat alles moet blijven zoals het is. Soms moeten we juist veranderen om te kunnen behouden. De afgelopen weken hebben we veel zorgen gehoord van verenigingen, vrijwilligers en maatschappelijke organisaties. Die nemen we serieus. Tegelijkertijd zien we bereidheid om mee te denken. Die moeten we benutten. Dat vraagt van het college duidelijkheid over de financiële opgave en ruimte voor alternatieven, en van alle betrokkenen maximale inzet om oplossingen te vinden.

Een concreet voorbeeld is ons gemeentelijk vastgoed. Niet de gebouwen, maar de maatschappelijke functies die daarin zijn ondergebracht, moeten vooropstaan. Door de huisvesting van deze functies in samenhang te bekijken, ontstaan kansen voor gezamenlijk gebruik en lagere kosten. Hierover dienen wij met VVD en CDA een motie in.

Naar aanleiding van de commissiebespreking vragen wij het college nader te onderbouwen waarom gekozen is voor straatcoaches in plaats van Jeugdpunt. Krijgt preventie met deze keuze, juist gezien de beperkte middelen, voldoende aandacht? Wij neigen zelf naar behoud van Jeugdpunt.

Ook voor voorzieningen die kenmerkend zijn voor ons dorpskarakter gelden de financiële doelstellingen. Komt hun voortbestaan echter wezenlijk in gevaar, dan moet de raad daarover expliciet kunnen besluiten. Daarom dienen wij met VVD en CDA de motie Behouden wat telt in, die het college vraagt in dat geval tijdig een voorstel aan de raad voor te leggen.

Met het vaststellen van deze begroting zijn we er niet. De moeilijkste keuzes moeten op onderdelen nog worden uitgewerkt. Daarbij moet de raad zijn verantwoordelijkheid kunnen blijven nemen. Wij verwachten daarom dat het college ons tijdig informeert over de voortgang, de gevolgen van maatregelen en eventuele knelpunten. Zo kunnen we waar nodig bijsturen, zonder de financiële doelstellingen los te laten.

Tot slot

Bouwen aan morgen, behouden wat telt. Niet alles wat telt, kun je tellen. Maar wat we kunnen tellen, mogen we niet negeren. Behouden wat telt, vraagt om goed rentmeesterschap. Om verantwoordelijkheid voor onze middelen én voor onze gemeenschap. Het vraagt ook om de bereidheid te veranderen. Om moeilijke keuzes te maken, zonder uit het oog te verliezen wat werkelijk van waarde is. Wij wensen de Raad, het College en de ambtelijke organisatie daarbij wijsheid en kracht toe, en bidden bovenal om Gods onmisbare zegen over hun werk.